Edward Janusz

zdjęcie przedstawiające Edwarda Janusza z Rodziną

Edward Janusz urodził się 19 października 1850 r. we Lwowie. Po rezygnacji ze studiów wstąpił do armii austriackiej, ostatecznie jednak zdecydował się na wybranie zawodu fotografa. Dokładnie 1 lipca 1886 r. zakład fotograficzny Edwarda Janusza został otwarty w podwórzu kamienicy nr 18 przy ul. Sandomierskiej (od 1910 r. – ul. Grunwaldzka) w Rzeszowie. Sprzęt, wyposażenie i odczynniki sprowadzano z Wiednia, a w urządzanie nowego zakładu zaangażowana była Leopoldyna Krause - fotografka pochodząca z austriackiego Raabs i przyszła żona Janusza.

Zakład, który razem prowadzili szybko zdobył uznanie rzeszowian, a w dobrym tonie było mieć portret „od Janusza”. Renomy firmie przysporzyło wydanie w 1898 r. kolekcji kart korespondencyjnych z widokami Rzeszowa i napisami w języku polskim, a prawdziwym ukoronowaniem zawodowej działalności Edwarda Janusza było nadanie mu w 1898 r. tytułu cesarsko-królewskiego nadwornego fotografa w dowód uznania wysokiego poziomu jego fotografii.

Edward Janusz był znany również ze swojej pracy społecznej. Cieszył się w mieście ogólną sympatią i poważaniem. Był jednym z założycieli Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie. Angażował się we wszystkie ważniejsze dla miasta przedsięwzięcia, m. in. w prace komitetu budowy pomnika Tadeusza Kościuszki na rzeszowskim rynku. Pod koniec życia choroba mocno ograniczyła jego możliwości twórcze. Zmarł 3 marca 1914 r. i został pochowany na rzeszowskim cmentarzu Pobitno.

Prowadzeniem zakładu po jego śmierci zajęła się wdowa Leopoldyna wraz z dziećmi. Zakład istniał nieprzerwanie do lat 90., kiedy to prowadząca go spółdzielnia fotografów uległa ostatecznej likwidacji.

Negatywy szklane

Kolekcja 1878 negatywów szklanych Edwarda Janusza i Rodziny to najcenniejszy zbiór w fotograficznym archiwum Galerii. Negatywy datowane są na okres od lat 90. XIX w. do lat 40. XX w. Przedstawiają ważne wydarzenia i uroczystości z Rzeszowa, a także ówczesny wygląd miasta, scenki rodzajowe i portrety mieszczan – w tym wiele portretów rodzinnych. Znaczną część zbioru stanowią fotografie dokumentujące życie codzienne rodziny Januszów.

Bardzo cenną grupą negatywów są te przedstawiające architekturę Rzeszowa sprzed ponad wieku, w szczególności Zamku Lubomirskich (przed przebudową), budynku ratusza miejskiego (zarówno przed jak i po przebudowie), rzeszowskich kościołów, willi, szkół, okazałych gmachów Banku Austro-Węgierskiego i Kasy Oszczędności na ul. 3 Maja czy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół

Negatywy wykonane zostały w technice żelatynowo-srebrowej na szklanych płytkach. Format negatywów jest zróżnicowany, od 4,5 x 6 cm do 13 x 18 cm. W 2018 i 2019 r. cały zbiór został poddany procesowi konserwacji, a w 2022 r. szczegółowej kwerendzie oraz kompleksowej digitalizacji.

GFK-1-6

Edward Janusz i Rodzina

Irena Elgas z ciotką Heleną Janusz w Ogrodzie Miejskim w Rzeszowie
Szczegóły

Helena Janusz Helena Stanisz Irena Elgas park

GFK-1-7

Edward Janusz i Rodzina

Krystyna Urban z psem w Ogrodzie Miejskim w Rzeszowie
Szczegóły

Krystyna Urban park dzieci zwierzęta

GFK-1-11

Edward Janusz i Rodzina

Helena Stanisz (z lewej) ze znajomymi przed sanatorium Cieszynianka w Zakopanem
Szczegóły

Helena Janusz Helena Stanisz zima wypoczynek

GFK-1-15

Edward Janusz i Rodzina

Fryderyk Janusz z siostrzenicą Ireną Elgas i kuzynką Mitzi podczas podróży
Szczegóły

Fryderyk Janusz Irena Elgas Mitzi wypoczynek

GFK-1-16

Edward Janusz i Rodzina

Rodzina Januszów podczas podróży. Widoczny fragment samochodu Fryderyka Janusza. Na trawie siedzi kobieta (Dorota Elgas lub kuzynka Mitzi), w tle góry
Szczegóły

wypoczynek krajobraz górski motoryzacja wycieczki

GFK-1-17

Edward Janusz i Rodzina

Fragment Amfiteatru w Łazienkach Królewskich w Warszawie. W tle widoczny Pałac na Wyspie
Szczegóły

Łazienki Królewskie architektura zabytki Pałac na Wodzie

GFK-1-18

Edward Janusz i Rodzina

Rodzina Januszów podczas podróży. W samochodzie siedzi Dorota Elgas. W tle ruiny zamku w Czorsztynie
Szczegóły

wycieczka wypoczynek Dorota Janusz Dorota Elgas

GFK-1-21

Edward Janusz i Rodzina

Ulica w Warszawie. Po lewej Spółdzielnia Spożywcza Ministerstwa Skarbu. Widoczny samochód spółki Haberbusch i Schiele, prowadzącej zakład produkcji piwa
Szczegóły

motoryzacja architektura miejska

GFK-1-22

Edward Janusz i Rodzina

Święto otwarcia nowego Domu Zdrojowego w Żegiestowie-Zdroju połączone z jubileuszem 100-lecia Uzdrowiska. Uroczystości miały miejsce w dzień Zielonych Świątek
Szczegóły

architektura uroczystości uzdrowiska sanatoria

GFK-1-24

Edward Janusz i Rodzina

Pałac Jabłonowskich w Warszawie przy ul. Senatorskiej, pełniący funkcję ratusza
Szczegóły

kamienice ratusz architektura zabytki

GFK-1-26

Edward Janusz i Rodzina

Fryderyk Janusz z siostrą Dorotą Elgas podczas podróży. W tle most "na Piaskach" na drodze ze Szczawnicy do Krościenka nad Dunajcem. Most został zbudowany w latach 1871–1872, uległ zniszczeniu podczas powodzi w lipcu 1934 r.
Szczegóły

Fryderyk Janusz wypoczynek Dorota Janusz Dorota Elgas

GFK-1-27

Edward Janusz i Rodzina

Kuzynka Januszów - Mitzi w samochodzie Fryderyka Janusza
Szczegóły

Mitzi wypoczynek motoryzacja wycieczki

GFK-1-29

Edward Janusz i Rodzina

Helena Janusz na schodach gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych przy placu Stanisława Małachowskiego w Warszawie
Szczegóły

Helena Janusz Helena Stanisz Towarszystwo Zachęty Sztuk Pięknych architektura

GFK-1-30

Edward Janusz i Rodzina

Helena Janusz na schodach gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych przy placu Stanisława Małachowskiego w Warszawie
Szczegóły

Helena Janusz Helena Stanisz Towarszystwo Zachęty Sztuk Pięknych architektura

GFK-1-31

Edward Janusz i Rodzina

Znajomi rodziny Januszów na ławce przy korcie tenisowym w Żegiestowie
Szczegóły

wypoczynek sport czas wolny hobby

GFK-1-34

Edward Janusz i Rodzina

Znajomi Heleny Janusz przy korcie tenisowym w Żegiestowie
Szczegóły

sport czas wolny hobby uzdrowiska

GFK-1-35

Edward Janusz i Rodzina

Helena i Tadeusz Stanisz ze znajomymi na plaży w Jastrzębiej Górze
Szczegóły

Helena Janusz Helena Stanisz Tadeusz Stanisz wypoczynek

GFK-1-45

Edward Janusz i Rodzina

Maria i Stefania - córki Janiny i Jana Kotowiczów na schodach kamienicy
Szczegóły

dzieci Maria Kotowicz Stefania Kotowicz

GFK-1-56

Edward Janusz i Rodzina

Krystyna Urban w ogrodzie przy kwitnącym drzewie
Szczegóły

Krystyna Urban wiosna dzieci ogrody

GFK-1-57

Edward Janusz i Rodzina

Pies w budzie na podwórku kamienicy Januszów przy ul. Poniatowskiego w Rzeszowie
Szczegóły

dom Januszów Januszówka zwierzęta ogrody

GFK-1-58

Edward Janusz i Rodzina

Irena Elgas z kotami w ogrodzie Januszów przy ul. Poniatowskiego w Rzeszowie
Szczegóły

Irena Elgas zwierzęta ogrody